Fika – fenomen wspólnego stolika


Szwecja zajmuje szóste miejsce na świecie pod względem spożycia kawy per capita, wyżej są tylko Finlandia, Norwegia, Islandia, Dania i Holandia.
Kultura jej picia musiała więc zaowocować osobnym zjawiskiem – fika.

To krótkie słowo trudno precyzyjnie wyjaśnić i nie pominąć żadnego z wielu aspektów tej ważnej instytucji w szwedzkim życiu społecznym i towarzyskim.

Skąd się wzięło? Teorii jest kilka. Jedna z bardziej popularnych to ta szukająca źródeł słowa w czasach, kiedy picie kawy miało w Szwecji swoje początki. Nowo powstałe pijalnie napoju, by zachęcić klientów, wysyłały w miasto naganiaczy, a ci biegali po ulicach wołając „Kaffi! Kaffi!” (jak wtedy określano nowy egzotyczny jeszcze płyn) i z tego częstego powtarzania ”kaffi”, powstało nowe słowo  – fika.

In Sweden we call it fika
Wariant odświętny, z czekoladowym tortem. Na codzień tę rolę spełnia słodka bułka. Fot. Susanne Nilsson, Flickr

Fika jest zarówno rzeczownikiem określającym zjawisko przerwy na kawę, jak i czasownikiem, czyli robieniem sobie tej przerwy.

A dlaczego nazywamy fikę instytucją? Bo spełnia istotną funkcję – „nie ma życia” bez fiki – zaczynamy nią dzień pracy, przerywamy zajęcia bo „czas na fikę”, zamiast umawiać się na kawę, umawiamy się na fikę, fika umila życie. To oczywiście dużo więcej niż sama kawa czy herbata (ona też podlega fenomenowi) – to pretekst, żeby oderwać się od zajęć, odpocząć, poplotkować, naradzić się, pożartować – po prostu pogadać.

coffee-break-920584_1280
Wariant optymalny; lato i fika w ogrodzie.. Fot. suzanna70, Pixabay 

Fika zbudowała wokół siebie kilka innych zjawisk takich jak:

Fikarum – (rum to po szwedzku pokój, ale i przestrzeń) – zakłady pracy mają coś w rodzaju pokoju socjalnego; jest tam ekspres bądź inna maszyna do parzenia kawy, lodówka, kuchnia mikrofalowa itp. Mówi się w Szwecji, że najważniejsze decyzje podjęte w pracy, zapadają właśnie w „fikarum”. Pracodawca zapewnia kawę, herbatę, pracownicy przynoszą ze sobą resztę, czyli…

640px-WikifikaKramfors1
Typowa scenka z fikarum, fot. Fogelstadkvinnan, Wikimedia Commons, Wikifika 

Fikabröd – (bröd to chleb) wybór ciast, ciasteczek i słodkich bułek, które pasują do kawy. Wiele z nich nie ma w Polsce odpowiednika, powiedzmy, że babka piaskowa byłaby tu najlepsza, albo ciasto drożdżowe, z bułek może być np. jagodzianka albo croissant. Przy tej okazji powstało zjawisko fikarecept – czyli przepisy na różnego rodzaju fika-wypieki.

14600771219_5f8929e453_z
Chyba najbardziej popularny dodatek do „fika” – cynamonowe bułeczki „kanelbulle”, fot. Erik Forsberg, Flickr

Fikapaus – (paus to oczywiście przerwa), może być też fikarast –  (rast to odpoczynek) – dzień pracy zaczynamy przerwą; ta pierwsza fika to jakieś 15 -20 minut, wtedy planujemy dzień (teoretycznie, bo praktycznie – tematy są bardzo różne, a pauza bywa dłuższa). Kolejna fika może być gdzieś ok. godz. 10 – trzeba przewietrzyć głowę, następna po lunchu i ostatnia ok. godz. 16. Oczywiście nie wszyscy rzucają swoje obowiązki i gnają do „fikarum”, ale w tych godzinach zawsze można tam kogoś spotkać.

Fikadags! – (dags – pora na) czas na fikę. Moment, kiedy przerywamy swoje zajęcie i gromko rzucamy hasło – stąd ten wykrzyknik 🙂

640px-Wikifika_Gbg_2015-09-07_(PICT4939)
Klasyczna fika w pracy, fot. Per A. J. Andersson, Wikipedia, Wikifika 

Fik – już bez „a” (albo fikaställeställe znaczy miejsce), to lokal na mieście, gdzie ludzie chętnie spotykają się na fikę. Można by je po prostu nazwać kawiarnią, ale to nie do końca to samo. Fik jest bardziej bezpretensjonalny, często przy okazji cukierni czy piekarni, krócej otwarty, nie prowadzi sprzedaży alkoholu i raczej nie ma obsługi kelnerskiej. Przy jednej kawie (plus dolewka – påtår – w cenie) można w szanującym się fiku siedzieć godzinami…

4622115896_4af6f67ca2_z
Fik w dzielnicy Södermalm, Flickr

IMG_0855
Francuskie akcenty budują atmosferę, to piekarnia Le Violon Dingue przy Olof Palmes gata 12, latem wystawiają dwa – trzy stoliki i już jest „fik”.

W ostatnich latach w Sztokholmie pojawiły się kawiarnie dużych sieci, tam oczywiście też można przysiąść na fikę, ale to już nie to samo. Oto kilka miejsc z tradycją i klimatem:

Vetekatten (Pszeniczny Kot), Kungsgatan 55, stacja metra T-Centralen albo Hötorget, – kawiarnia działa tu od 1928, jest spora; ma kilka pomieszczeń i ogródek niewidoczny z ulicy.

8400431216_637b323709_k
Vetekatten robi swoje wyroby na miejscu, fot. Mikel Ortega, Flickr 

Wienercaféet (Kawiarnia Wiedeńska), Biblioteksgatan 6-8, stacja metra Östermalmstorg albo T-Centralen, klasyczna kawiarnia, dość elegancka nawet, żaden typowy fik bez zadęcia, ale ponieważ działa od 1904 r. polecamy – to już jedno z niewielu miejsc w centrum, gdzie czas się zatrzymał. Dużo ludzi, najlepiej pójść przed południem.

44833272714_1eb5695230_k-e1558534744250.jpg
Wienercafèet, widok z balkonu, fot. Lou Stjeskal, Flickr

Systrarna Andresson (Siostry Andersson) Karlbergsvägen 45, stacja metra St. Eriksplan. Działa od 1930 r. Luźna atmosfera, własne wypieki.

Sturekatten (Kot Sture) Riddargatan 4, stacja metra – Östermalmstorg. Jedno z najstarszych takich miejsc w mieście.


IMG_4561
W ogrodzie Rosendahl możemy „fikać” zarówno tym co kupimy na miejscu, jak i własnym prowiantem.

Kawiarnia w ogrodzie Rosendahls (Rosendahls Trädgård), park Djurgården, tramwaj linii 7 spod T-Centralen albo autobus nr 67, potem trzeba dojść – ten ogród to właściwie szkółka ogrodnicza, bardzo malownicza i popularna, ale jest tu restauracja, która wydaje lunch a poza tą porą mają też „fika”. Zawsze jest kilka ciast do wyboru. Stoliki tylko na zewnątrz, warto więc wziąć pod uwagę pogodę.

Udanej fiki zatem 🙂


 

Jedna myśl na temat “Fika – fenomen wspólnego stolika

Dodaj własny

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

%d blogerów lubi to: