Sztokholm Królowej Krystyny


Chciała być królową Polski, jej starania by zastąpić na tronie Jana Kazimierza mocno popierał Watykan: po pierwsze – była gorliwą katoliczką z wyboru, po drugie – dla Watykanu, ze swym rozrzutnym stylem bycia, stawała się niewygodna.
Dlaczego nią nie została? Na ten temat są tylko hipotezy – podobno władze polskiego kościoła wyraziły ostry sprzeciw, poza tym – Wazowie nie mieli w kraju nad Wisłą dobrej sławy…

Przyszła na świat w Sztokholmie, w zamku królewskim, który wtedy nosił nazwę Trzy Korony. Ale to nie ten zamek, który możemy oglądać dzisiaj. Trzy Korony niestety spłonęły…


800px-Slottet_Tre_Kronor_1661
Zamek Trzy Korony to wcześniejsza twierdza, wzniesiona w XIII w. W 1697 strawił go pożar a w tym samym miejscu postawiono obecny Zamek Królewski. Fot. Wikipedia 

Księżniczka Krystyna urodziła się w grudniu 1626, po latach tak odniosła się do tego wydarzenia – ”Urodziłam się w czepku, od którego tylko moja twarz, ramiona i nogi były wolne, mech włosów pokrywał całe moje ciało, a głos jaki wydawałam był niski i silny. Wszystko to sprawiło, że przyjmujące mnie na świat położne, uznały, że jestem chłopcem.”

A męskiego potomka oczekiwano z niecierpliwością. Ojciec Krystyny, Król Gustav II Adolf wciąż nie miał następcy. Przyjściem na świat córki ucieszył się jednak, wyrażając nadzieję, że ta spełni swoją rolę tak samo dobrze jak syn.
Po szwedzku słowo czepek w kontekście narodzin to segerhuva (dosłownie kaptur zwycięstwa) – znając historię Krystyny, wiemy, że może nie tyle przyniósł jej szczęście, co pozwolił właśnie na osobiste zwycięstwa.

Pierwsze wyzwania nadchodzą szybko. Król Gustav II Adolf ginie w bitwie pod Lutzen. Krystyna, przejmując po nim tron Szwecji, ma sześć lat.


333px-Elbfas_-_Queen_Christina_as_a_Child
Portret regentki Krystyny, artysta Jakob Henrich Elfbas przedstawia ją poważną, insygnia królewskiej władzy tuż obok. Fot. Muzeum Narodowe w Sztokholmie 

Oczywiście zanim osiąga pełnoletniość, nie może sprawować swej funkcji, ale czas ten spędza na przygotowaniach – uczy się języków, teologii, filozofii, z chęcią jeździ konno. Wychowywana jest jak chłopiec i wszechstronnie przygotowywana do tradycyjnie męskiej roli. Z czasem wprowadza się ją w sprawy państwowe, a kiedy ma 16 lat zaczyna uczestniczyć w posiedzeniach Rady Państwa – jeszcze bez korony, ale już z prawem decydującego głosu.

Rządząc, otacza się z jednej strony doradcami politycznymi, z drugiej ludźmi nauki i kultury, ale jej najważniejszym, narzuconym przez ówczesny parlament zadaniem, jest jak najszybciej wyjść za mąż i zagwarantować państwu następcę tronu. Krystyna jednak jest zdania, że jej wysoki status ucierpi na byciu czyjąkolwiek żoną, odmawia zamążpójścia a następcę tronu zapewnia Szwecji poprzez wyznaczenie do tej roli kuzyna.

Dopiero teraz, gdy ciągłość władzy zostaje zapewniona, nadchodzi czas na koronację. Ta ma miejsce w 1650 r. w sztokholmskim kościele Storkyrkan (Wielki kościół).


640px-Pulpit_in_Storkyrkan,_Stockholm
Kościół Storkyrkan ma rangę katedry, powstał w wieku XIII a od XIV w. jest miejscem królewskich koronacji, chrzcin, pogrzebów… Znajduje się na Starym Mieście (Gamla Stan) w bezpośrednim sąsiedztwie Zamku Królewskiego. Fot. Gavin Malavolta, Wikimedia 

Akt koronacji poprzedza uroczysty pochód koronacyjny, który trzy dni wcześniej wyrusza z pobliskiego pałacu w Ulriksdal. Dzisiaj ta odległość to dwanaście kilometrów asfaltu, ale wtedy to wyczerpująca wędrówka.
Po ceremonii zarówno Zamek, jak i w całe miasto hucznie świętują.

Warto odwiedzić Ulriksdal, oprócz okazałego pałacu i pięknej okolicy jest tam niewielkie muzeum, które przechowuje eksponaty związane z koronacją. W tym bogato dekorowaną karocę, w której jechała Krystyna.


640px-Ulriksdal_Stallet_2011
Muzeum koronacyjnego ekwipunku Królowej Krystyny. Fot. Holger Ellgaard, Wikipedia 

Zamek Królewski w Sztokholmie też ma w swoich zbiorach eksponaty związane z Królową. W Skarbcu można zobaczyć jej koronę a w reprezentacyjnych salach, jej srebrny tron.


328px-Throne_of_Sweden_1982
Srebrny tron Królowej Krystyny, fot. Wikipedia

394px-Drottning_Kristina_av_Sverige
Królowa. Ten portret Krystyny powstał w 1650 r. Autorem jest holenderski malarz David Beck, który w owym czasie mieszkał i tworzył w Szwecji. Z kolekcji Muzeum Narodowego w Sztokholmie. Fot. Wikipedia

Po czterech latach odbywa się inna ceremonia, tym razem w Uppsali – abdykacja Krystyny i przekazanie insygniów królewskich Karolowi X Gustawowi.

Skąd taka decyzja? – Wszystko wskazuje na to, że przyczyną jest mocna wiara katolicka i chęć zbliżenia się do nurtu libertynizmu, rozprzestrzeniającego się wśród katolików na kontynencie.

Zanim stolicą Szwecji stał się Sztokholm, rolę tę pełniła Uppsala. Tu, w salach dawnego Zamku Królewskiego oficjalnie uznano abdykację Krystyny.


640px-Uppsala_slott_as_seen_from_the_botanical_garden
Uppsala, Zamek Królewski widziany od strony Ogrodu Botanicznego. Fot. Per Enström, Wikipedia 

640px-Christina_of_Sweden's_abdication_1654
Abdykacja Krystyny, uwiecznił ją Erik Dahlberg, 1654. Wikipedia 

Po ustąpieniu z tronu, Krystyna opuszcza kraj zatrzymując się w wielu europejskich miastach, by w końcu osiąść w Rzymie.
Szwecję odwiedza, gdy ma 34 lata, w 1660, ale na krótko i w sprawach ekonomiczno-prawnych. Nie jest w luterańskim kraju mile widziana i nie dostaje zgody na to, by towarzyszył jej katolicki ksiądz. Wyjeżdża, i to właśnie wtedy, zatrzymując się w Hamburgu, stara się o polski tron.


330px-Drottning_Kristina_(1661)_av_Abraham_Wuchters
Krystyna A.D. 1661. Autorem jest Holender Abraham Wuchters. Z Kolekcji Zamku w Skokloster, Szwecja. Fot. Wikipedia

Nigdy już do Szwecji nie wraca. Żyjąc w Rzymie w Palazzo Riario (obecnie Palazzo Corsini) otacza się ludźmi sztuki, zakłada akademię badań nad językiem włoskim, koresponduje z wpływowymi książętami, politykami, uczonymi, pisarzami, odgrywa istotną rolę w życiu kulturalnym miasta.


640px-Christina_barberini
Uroczystości na cześć Krystyny Królowej Szwecji w rzymskim Pałacu Barberini, 28 lutego 1656 r. Filippo Gagliardi (1606 – 1659), włoski malarz tworzący w Rzymie. Fot. Wikimedia Commons 

W swoim rzymskim pałacu choruje i w 1689 r umiera. Jej pogrzeb jest wydarzeniem, również z powodu faktu, że jako pierwsza kobieta zostaje pochowana w Bazylice Świętego Piotra.


640px-Christina_of_Sweden_(1626)_grave_2010_Vatican_(2)
Watykan, sarkofag Krystyny w krypcie papieskiej Bazyliki Św. Piotra. Fot. Wikimedia Commons 

Od jej czasów po obecne, powstają opracowania naukowe, biografie, sztuki teatralne, filmy, których tematem, ujętym mniej lub bardziej wprost, są płciowa przynależność Krystyny i jej orientacja seksualna. Demonstracyjna niechęć do małżeństwa, jak na tamte czasy bardzo znamienna, jej stroje, sposób bycia, decyzje, nie dają historykom spokoju.


3030976454_f465edf0ac_z
”Królowa Krystyna”, 1933, tak ją widziało Hollywood. W roli tytułowej Greta Garbo. Fot, Flickr

W 1965 ekshumowano nawet jej zwłoki, podejrzewając, że była hermafrodytą. Okazało się jednak, że jej ciało nie różniło się niczym od innych kobiet. Z czasem stała się ikoną lesbijek, feministek i kobiet po prostu odważnych, idących własną drogą.


640px-Drottninggatan_och_Riksgatan
Sztokholm, ulica Drottninggatan (drottning to po szwedzku królowa). To właśnie by uczcić Krystynę dano ulicy tę nazwę. Fot. l99pema, Wikipedia

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

%d blogerów lubi to: