Sztokholm pamięta Gretę Garbo


Jeśli choć trochę znasz Sztokholm, to wiesz, że w samym centrum miasta leży plac Hötorget, a jeśli dopiero zamierzasz przyjechać – z pewnością tam trafisz. Na Hötorget codziennie odbywa się straganowa sprzedaż kwiatów i owoców a w każdą niedzielę pchli targ.


stockholm-2971339_640
Plac Hötorget. W tle różowy budynek domu towarowego PUB – obecnie hotel Haymarket. Fot. Pixabay

Z jednej strony placu mamy niebieski budynek Filharmonii (Konserthuset), z drugiej hotel Haymarket. A co to ma wspólnego z Gretą Garbo? – Otóż ma; budynek hotelu jeszcze do niedawna mieścił dom towarowy PUB a tam w 1920 pracowała jako ekspedientka niejaka Greta Gustafsson.

Hötorget_1900
Podobne ujęcie ponad 100 lat wcześniej,  Hötorget 1902 – w tle widać jasną ścianę z napisem Paul. U. Bergström – to on wybuduje tu za kilka lat dom towarowy, nazwie go własnymi inicjałami – PUB i zatrudni Gretę Gustafsson. Fot. Wikipedia

Ta późniejsza gwiazda hollywoodzkiego kina przyszła na świat w sztokholmskiej dzielnicy Södermalm w 1905 r. Jej ociec był sprzątaczem, matka szwaczką. Greta miała dwoje rodzeństwa, cała piątka mieszkała w jednym pokoju podniszczonego budynku przy ul. Blekingegatan. W owych czasach Södermalm była dzielnicą biednego proletariatu – drewniana zabudowa, przeludnione mieszkania bez wygód i marne widoki na przyszłość.


Greta_Garbo_birth_site_&_bust_2009
Blekingegatan 32. W miejscu tego narożnego budynku z 1980 r. stał dom, w którym mieszkała  rodzina Gustafssonów. Architekt Sune Malmqvist zapożyczył do swego projektu wygląd fasady z 1920.  Pod wykuszem na samym rogu budynku umieszczono małe popiersie Grety. Fot. Jacob Truedson Demitz, Wikipedia 

Greta zaczyna swoją drogę zawodową w wieku 14 lat – najpierw w salonie fryzjerskim myje włosy klientek a po roku staje za ladą stoiska z kapeluszami.
Ma trochę szczęścia – nie dość, że znajduje posadę niewymagającą ciężkiej fizycznej pracy, to jeszcze zostaje uwieczniona na krótkim filmie reklamowym, kiedy prezentuje płaszcz z kolekcji PUB-u. Na tyle się dziewczynie to doświadczenie podoba, że podczas lat 20-ych kończy szkołę aktorską i dostaje pierwsze role filmowe w szwedzkich produkcjach. Zmienia nazwisko na Garbo i mając 24 lata opuszcza Szwecję – zostaje w USA, robiąc tam wielką filmową karierę.


Greta_Garbo_Stars_of_the_Photoplay
Greta 1930 – taką zobaczyła ją Ameryka – zdjęcie dla jednego z pierwszych amerykańskich magazynów filmowych Photoplay. Fot. Wikimedia Commons

Brzmi jak bajka, ale w świecie realnym czasami wystarczają kontakty. Jako poczatkująca aktorka, jeszcze w Szwecji, Greta zmienia środowisko – w 1924 r poznaje szwedzkiego milionera, właściciela monopolu zapałczanego Ivara Kreugera, a poprzez niego wchodzi w kontakt z wpływowymi ludźmi filmu zza oceanu.

Zaczyna jeszcze w niemym kinie, w epokę dźwięku wchodzi swoimi największymi rolami, gdzie obcy akcent może być atutem: ”Anna Karenina”, „Mata Hari”, „Królowa Krystyna”, „Dama Kameliowa”, czy „Maria Walewska”.


3030976454_f465edf0ac_z
Jako Królowa Krystyna, 1933. Fot. Flickr

Nie udziela wywiadów, nie rozdaje autografów, nie bywa na premierach. Gra często postacie dotknięte przez los, naznaczone cierpieniem – wszystko to, w połączeniu z jej urodą wpływa zapewne na wizerunek podtrzymujący stereotyp o „skandynawskim chłodzie”.

Swój ostatni film nagrywa w 1941, ma 36 lat. 

Potem usuwa się w cień, przenosi do Nowego Jorku i po latach rozgłosu zaczyna być ikoną tajemniczości – unika dziennikarzy, zawsze otulając głowę szalem, a twarz chowając za dużymi ciemnymi okularami.

Nie zakłada rodziny, oszczędności i zyski z tantiem lokuje w dzieła sztuki, zostawiając po sobie ogromną i cenną kolekcję.

Umiera w 1990. Jej grób znajduje się na sztokholmskim cmentarzu Skogskyrkogården.


640px-Greta_Garbo_Skogskyrk_2006
Greta Garbo spoczywa na cmentarzu Skogskyrkogården, który leży na południu miasta, jest pięknie zaprojektowany i wart wizyty. Fot. Holger Ellgaard, Wikipedia

Czy Sztokholm o niej pamięta?

– Pamięta. Ma tu Greta plac swojego imienia w dzielnicy Södermalm (Greta Garbos torg) a na nim oryginalny pomnik. Jej wizerunkiem opatrzono banknot 100-koronowy. Poza tym trwa w świadomości ludzi jako symbol – urody, sukcesu, milczenia i pewnej przewrotności losu, w której sława staje się swego rodzaju więzieniem…


640px-Greta_Garbos_torg_(plaza)_2009_Stockholm_(3)
Mały plac imienia Grety Garbo (Greta Garbos torg) leży w dzielnicy jej dzieciństwa – na skrzyżowaniu ulic Katarina Bangata i Södermannagatan, obok stoi budynek szkoły, do której chodziła Greta – Katarina södra skola. Imię nadano mu w 1992 r. Fot. Jakob Truedson Demitz, Wikipedia.

Greta_Garbo_monument_2009_Stockholm
Greta upamiętniona na placu swoje imienia. Fot. Jacob Truedson Demitz, Wikimedia Commons

640px-katarina_sc3b6dra_skola_-_1.jpg
Nieopodal placu spory budynek szkolny – szkoła południowej Katariny (Katarina södra skola) kościół i parafia im św. Katariny zadecydowały o potocznej nazwie tej części Sztokholmu). Katarina Bangata nr. 41. Fot. AleWi, Wikipedia

640px-LN-NOM_737_Norwegian_tailfin_OSL
Norweskie linie Norwegian w 2015 tak upamiętniły gwiazdę. Fot. Bene Riobó, Wikimedia Commons

2266154_1200_675
Banknot 100-koronowy z wizerunkiem Grety. Fot. Riksbanken

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

%d blogerów lubi to: