Sztokholm Alfreda Nobla


Alfred_Nobels_födelsehus_01
Sztokholm 1903 r. Norrladsgatan 9/11, nieistniejący już budynek, w którym Alfred spędził pierwsze lata. Fot. Wikipedia 

Spacer po Sztokholmie śladami Alfreda Nobla pozwala się zaledwie domyślać jak miasto mogło wyglądać 150 lat temu; nie zawsze było podobne do tego, jakie widzimy dzisiaj.

Urodził się w Sztokholmie w 1833 r. i tu spędził dzieciństwo. Jednak domu pod adresem Norrlandsgatan 11 gdzie się wychował, już nie ma.


Alfred_Nobels_födelsehus_02
Norrladsgatan 11, tu mieszkała rodzina Noblów zanim w 1842 przeprowadzili się do Rosji, do Sankt Petersburga . Fot. Wikipedia 

Późniejszy milioner zaczynał życie w biedzie, jako mały chłopiec wspomagał rodzinny budżet sprzedając na ulicy zapałki. Kiedy miał dziewięć lat, cała rodzina opuściła Szwecję i udała się do St. Petersburga.

Tam Nobel senior prowadził całkiem intratne interesy i sytuacja materialna rodziny znacznie się poprawiła. Po roku 1856, wraz z końcem Wojny Krymskiej, Noblowie powrócili do Sztokholmu. Ich nową siedzibą stała się wynajęta od zamożnego handlowca spora posiadłość o nazwie Heleneborg w dzielnicy Södermalm.


640px-Heleneborg_1900
A tak wyglądały zabudowania ok. r. 1900, czyli co najmniej 30 lat po tym jak Alfred Nobel opuścił dom. Fot. Wikipedia

W jej zabudowaniach młody Alfred eksperymentował z dynamitem. Niestety, nie zawsze z dobrym skutkiem.


Heleneborg
Tak dworek Heleneborg wyglada dzisiaj – z dawnej całości pozostał już tylko budynek główny. Widok z wysepki Långholmen.

3 wrzesnia 1864, kiedy Alfred miał 31 lat, podczas kolejnej próby przeprowadzanej w gospodarczych zabudowaniach dworku adaptowanych na laboratorium chemiczne, nastąpił wybuch, w wyniku którego zginęło sześć osób, w tym młodszy brat Alfreda, Emil – miał zaledwie 21 lat. Jak się z czasem okazało, Emil zaniedbał temperaturę podgrzania nitrogliceryny; była zbyt wysoka.

Tragedią obciążono ojca, Immanuela Nobla, zarzucając mu, iż pozwolił by w jego domu działała „fabryka chemiczna” bez pozwoleń i w bliskiej odleglości od zamieszkałych budynków (choć to jeszcze nie były te widziane na zdjęciu). Immanuel bardzo mocno wziął sobie do serca zarówno tragedię, stratę syna, jak i zarzuty. Podobno nigdy nie był już sobą. Zmarł 3 września 1872 – w ósmą rocznicę wypadku.

Sam budynek także ucierpiał i w swojej gospodarczej części został zniszczony. To był sygnał dla władz miasta, że takie rzeczy, to tylko z dala od ludzi. Po śmierci Immanuela rodzina opuściła Heleneborg. Dom kupił kapitan marynarki, wdowa po nim sprzedała posiadłość firmie, która natychmiast zaczęła tam stawiać budynki mieszkalne (i to są te, które widzimy na zdjęciu). Sam dworek też miał zostać zburzony, ale na szczęście jakoś do tego nie doszło. I już tak chyba zostanie…

Na skutek tego wypadku, w 1863 r.  wprowadzono w Sztokholmie zakaz używania materiałów wybuchowych w obrębie miasta. Nobel nie rezygnował jednak ze swych prób i badań. Prowadził je teraz na wodach otaczających Sztokholm, wynajmując prom.


Vinterviken,_flygfoto_2014-09-20_1
Zatoka Vinterviken dzisiaj, fot. Johan Fredriksson, Wikipedia

W 1865 Nobel kupił spory obszar ziemi w okolicach zatoki Vinterviken – tu kontynuował eksperymenty, wybudował fabrykę i rozpoczął produkcję nitrogliceryny na masową skalę.

Dwa lata później opatentował dynamit, który okazał się bardzo przydatny przy budowie tuneli i innych konstrukcji wymagających usuwania i kruszenia skał. W ten sposób zmienił oblicze miasta. Ale prawdziwą „złotą żyłą” okazało się wykorzystanie dynamitu w działaniach wojennych. Już po kilku latach miał Nobel 90 fabryk w różnych miejscach na świecie.


Vinterviken_3a
Dawna noblowska fabryka nad zatoką Vinterviken to dziś miejsce imprez kulturalnych i spotkań okolicznych mieszkańców. Fot. Holger Elgaard, Wikipedia

Wiele podróżując, na nowe miejsce zamieszkania wybrał Paryż, skąd przeniósł się z czasem do San Remo, gdzie zmarł 10 grudnia 1896 mając 63 lata. To właśnie 10 grudnia jest Dniem Noblowskim w szwedzkim kalendarzu, dniem rozdania nagród. Pierwszy toast jaki Król Szwecji wnosi rozpoczynając uroczysty bankiet jest zawsze ku czci Alfreda Nobla.


IMG_4775


640px-Nobelstiftelsens_hus,_2014
Ten niepozorny budynek to siedziba Fundacji Noblowskiej, przy ul. Sturegatan 14, fot. l99pema, Wikipedia

800px-Svenska-Akademien
Budynek, w którym mieści się siedziba Szwedzkiej Akademii przyznającej Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. W tym samym budynku jest Muzeum Nobla. Fot. Mastad, Wikipedia 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

%d blogerów lubi to: